गोल्फर्स एल्बो उपचार

कायमस्वरूपी आरामासाठी गोल्फर्स एल्बोवरील प्रभावी उपचार

गोल्फर्स एल्बो समजून घेणे

जेव्हा तुमच्या हाताच्या पुढच्या भागातील स्नायूंना कोपराच्या आतील बाजूस असलेल्या हाडाच्या उंचवट्याशी जोडणारे कंडरा (tendons) अतिवापरामुळे खराब होतात, तेव्हा गोल्फर्स एल्बो होतो. हे कंडरा मेडियल एपिकॉन्डाइलला जोडलेले असतात, म्हणूनच याला वैद्यकीय भाषेत मेडियल एपिकॉन्डिलायटिस म्हणतात. ही स्थिती हळूहळू विकसित होते, कारण वारंवार होणाऱ्या हालचालींमुळे कंडराच्या ऊतींमध्ये लहान फाटे पडतात आणि ते तुमच्या शरीराच्या दुरुस्त करण्याच्या क्षमतेपेक्षा अधिक वेगाने तयार होतात.

टेनिस एल्बोच्या विपरीत, ज्यात कोपराच्या बाहेरील बाजूस वेदना होतात, गोल्फर्स एल्बोमुळे आतील बाजूस वेदना होतात. वस्तू पकडणे, मनगट वाकवणे आणि हाताचा पुढचा भाग फिरवणे यांसारख्या क्रियांमध्ये सहभागी असलेल्या हाताच्या पुढच्या भागाच्या स्नायूंवर परिणाम होतो. यामुळे अनेक दैनंदिन कामे अस्वस्थ करणारी ठरतात आणि याचा कामाच्या तसेच मनोरंजनाच्या दोन्ही कामांवर लक्षणीय परिणाम होऊ शकतो.

गोल्फ एल्बो उपचारांची आवश्यकता असलेली लक्षणे

याचे मुख्य लक्षण म्हणजे कोपराच्या आतील बाजूस होणारी वेदना आणि स्पर्श-संवेदनशीलता, जी अनेकदा हाताच्या आतील भागापर्यंत पसरते. मनगट वाकवणे, वस्तू घट्ट पकडणे किंवा हाताचा पुढचा भाग फिरवणे यांसारख्या विशिष्ट हालचालींमुळे ही वेदना सहसा वाढते. हस्तांदोलन करताना, दाराची कडी फिरवताना किंवा तळहात वर करून वजन उचलताना अनेकांना अस्वस्थता वाढल्याचे जाणवते.

वेदनेसोबत सामान्यतः कोपरात ताठरपणा जाणवतो, विशेषतः सकाळी. काही लोकांना हात आणि मनगटात अशक्तपणा जाणवतो, ज्यामुळे वस्तू घट्ट पकडणे कठीण होते. जर बाधित भागाजवळून जाणाऱ्या अलनार नसेला (ulnar nerve) सूज आली, तर अनामिका आणि करंगळीपर्यंत पसरणारी बधिरता किंवा मुंग्या येणे जाणवू शकते.

लक्षणे सहसा एकाच दुखापतीमुळे नव्हे, तर हळूहळू विकसित होतात. त्यांची सुरुवात विशिष्ट क्रिया करताना होणाऱ्या सौम्य अस्वस्थतेच्या रूपात होऊ शकते आणि नंतर त्याचे रूपांतर सततच्या वेदनेत होते, ज्यामुळे झोप आणि दैनंदिन कार्यांवर परिणाम होतो. उपचारांशिवाय लक्षणे जितका जास्त काळ टिकतात, तितके त्यांचे निराकरण करणे अधिक कठीण होते.

सामान्य कारणे आणि जोखीम घटक

गोल्फर्स एल्बो होण्याचे गोल्फ हे एकमेव किंवा प्रमुख कारण नाही. वारंवार वस्तू पकडणे, मनगट वाकवणे किंवा हाताचा पुढचा भाग फिरवणे आवश्यक असलेल्या कोणत्याही क्रियेमुळे ही स्थिती उद्भवू शकते. रॅकेटचे खेळ, फेकण्याचे खेळ, वजन उचलण्याचा व्यायाम आणि अवजारांचा वापर असलेली व्यावसायिक कामे ही सामान्यतः याची कारणे आहेत. रंगकाम, नळकाम, सुतारकाम आणि संगणकाचे काम या सर्वांमुळे कोपराच्या आतील बाजूच्या स्नायूबंधांवर वारंवार ताण येतो.

खेळ असो वा कामाची ठिकाणे, चुकीच्या तंत्रामुळे धोका वाढतो. विशेषतः गोल्फमध्ये, चुकीच्या स्विंगमुळे, खूप जड क्लब वापरल्याने किंवा खूप घट्ट पकडल्याने टेंडनवरील ताण वाढतो. इतर कामांमधील अशाच प्रकारच्या तंत्रातील समस्यांमुळे व्यक्तींना मेडियल एपिकॉन्डिलायटिस होण्याची शक्यता वाढू शकते.

वयाचा यात वाटा असतो, आणि ही समस्या ४०-६० वयोगटातील लोकांमध्ये सर्वात सामान्यपणे आढळते. तथापि, तरुण खेळाडू आणि कामगारांनाही गोल्फर्स एल्बो होऊ शकतो, विशेषतः जर त्यांच्या कामांमध्ये हाताच्या पुढच्या भागावर (forearm) जास्त ताण येत असेल. कोपराला पूर्वी झालेल्या दुखापतींमुळे कंडरांच्या (tendon) समस्यांची शक्यता वाढू शकते.

निदान आणि मूल्यांकन

गोल्फर्स एल्बोचे निदान करण्यासाठी सहसा विस्तृत इमेजिंगऐवजी शारीरिक तपासणी केली जाते. तुमचे डॉक्टर वेदना तपासण्यासाठी मेडियल एपिकॉन्डाइलवर दाब देतील आणि लक्षणे पुन्हा अनुभवण्यासाठी तुम्हाला प्रतिकारासह मनगट वाकवायला सांगतील. तुमच्या बाधित हाताची तुलना अबाधित बाजूशी केल्याने अशक्तपणा आणि हालचालींवरील निर्बंधांचे मूल्यांकन करण्यास मदत होते.

संधिवात किंवा अस्थी-अंकुर यांसारख्या इतर स्थिती नाकारण्यासाठी एक्स-रे काढायला सांगितले जाऊ शकतात, जरी त्यातून कंडरांचे नुकसान थेट दिसत नसले तरी. अल्ट्रासाऊंडद्वारे कंडरांची जाडी, फाटणे आणि सूज पाहता येते, ज्यामुळे उपचारांचे नियोजन करण्यासाठी मौल्यवान माहिती मिळते. गुंतागुंतीच्या प्रकरणांमध्ये किंवा जेव्हा लक्षणे अपेक्षेप्रमाणे प्रतिसाद देत नाहीत, तेव्हा क्वचितच एमआरआयचा वापर केला जातो.

जर लक्षणांमध्ये लक्षणीय बधिरता किंवा मुंग्या येणे यांचा समावेश असेल, तर नर्व्ह कंडक्शन स्टडीजची शिफारस केली जाऊ शकते, ज्यामुळे अलनार नर्व्हच्या सहभागासाठी विशिष्ट उपचारांची आवश्यकता आहे की नाही हे ठरविण्यात मदत होते.

पुराणमतवादी उपचार पद्धती

गोल्फर्स एल्बोवरील सुरुवातीच्या उपचारांमध्ये सूज कमी करणे आणि कंडराला पुढील नुकसानीपासून वाचवणे यावर लक्ष केंद्रित केले जाते. वेदना वाढवणाऱ्या हालचालींपासून विश्रांती घेणे अत्यावश्यक आहे—वेदनादायक हालचाली सुरू ठेवल्याने बरे होण्यास विलंब होतो आणि कंडराचे नुकसान अधिकच वाढते. याचा अर्थ अवयव पूर्णपणे स्थिर ठेवणे असा नाही, तर ज्या हालचालींमुळे वेदना पुन्हा उद्भवते त्या टाळणे असा आहे.

दिवसातून अनेक वेळा १५-२० मिनिटे बर्फ लावल्याने सूज कमी होते आणि वेदना शमते. डॉक्टरांच्या चिठ्ठीशिवाय मिळणारी दाहशामक औषधे निर्देशानुसार वापरल्यास लक्षणे नियंत्रणात ठेवण्यास मदत करतात. हाताच्या वरच्या भागावर घातलेला काउंटरफोर्स ब्रेस हालचालींदरम्यान बाधित कंडरावरील ताण कमी करू शकतो.

फिजिओथेरपी स्नायूंचा असमतोल दूर करते, लवचिकता सुधारते आणि हाताच्या पुढच्या भागाचे स्नायू हळूहळू मजबूत करते. एक्सेन्ट्रिक व्यायाम—म्हणजे वजन उचलल्यानंतर ते हळूहळू खाली आणणे—हे कंडरा बरे होण्यासाठी विशेषतः प्रभावी ठरले आहेत. दिवसातून अनेक वेळा हाताच्या पुढच्या भागाचे स्नायू ताणल्याने लवचिकता टिकून राहते आणि बरे होण्यास मदत होते.

प्रगत उपचार पर्याय

जेव्हा पारंपरिक उपचारांनी पुरेसा आराम मिळत नाही, तेव्हा इंजेक्शन थेरपी हा पुढील स्तरावरील उपाय असतो. कॉर्टिकोस्टेरॉइड इंजेक्शनमुळे सूज आणि वेदना झपाट्याने कमी होऊ शकतात, तथापि त्यांच्या दीर्घकालीन फायद्यांबद्दल वादविवाद आहेत. प्लेटलेट-रिच प्लाझ्मा (PRP) इंजेक्शनमुळे खराब झालेल्या टेंडनला (स्नायूबंधाला) सांद्रित उपचार घटक मिळतात, ज्यामुळे ऊतींच्या दुरुस्तीला चालना मिळते.

शॉकवेव्ह थेरपीमध्ये, जुनाट टेंडिनोपॅथीमध्ये रक्तप्रवाह आणि उपचारांना चालना देण्यासाठी ध्वनिक लहरींचा वापर केला जातो. हा बिनशस्त्रक्रिया उपचार, औषध किंवा इंजेक्शनशिवाय व्रण ऊती तोडून ऊतींच्या पुनर्निर्मितीस प्रोत्साहन देऊ शकतो. सर्वोत्तम परिणामांसाठी सामान्यतः अनेक सत्रांची आवश्यकता असते.

ड्राय नीडलिंग किंवा परक्युटेनियस टेनोटॉमीमध्ये, जखम भरण्यास चालना देण्यासाठी खराब झालेल्या टेंडनमध्ये सुई घातली जाते. ही तंत्रे व्रण ऊतींना तोडतात आणि त्या भागात नवीन रक्तप्रवाहास प्रोत्साहन देतात, ज्यामुळे हट्टी प्रकरणांमध्ये बरे होण्याची प्रक्रिया संभाव्यतः वेगवान होते.

सर्जिकल पर्याय

गोल्फर्स एल्बोसाठी शस्त्रक्रियेची क्वचितच गरज भासते—१०% पेक्षा कमी रुग्णांना शस्त्रक्रियेची आवश्यकता असते. शस्त्रक्रियेमध्ये सामान्यतः बाधित कंडरामधील खराब झालेले ऊतक काढून टाकले जाते आणि निरोगी ऊतक हाडाला पुन्हा जोडले जाते. ओपन आणि आर्थ्रोस्कोपिक दोन्ही तंत्रे उपलब्ध आहेत.

६-१२ महिने सर्वसमावेशक पारंपरिक उपचार करूनही लक्षणे कायम राहिल्यास शस्त्रक्रियेचा विचार केला जातो. ज्या रुग्णांची कंडरा पूर्णपणे फाटलेली असते किंवा ज्यांच्या नोकरीमध्ये लगेचच कष्टाची कामे पुन्हा सुरू करणे आवश्यक असते, त्यांच्यासाठी लवकर शस्त्रक्रिया करणे योग्य ठरू शकते. बरे होण्यासाठी अनेक महिन्यांच्या पुनर्वसनाची आवश्यकता असते.

अधिक जाणून घेण्यासाठी पहा

वेदनामुक्त हालचालींकडे परत जा

गोल्फर्स एल्बोवर योग्य उपचाराने चांगला प्रतिसाद मिळतो, परंतु समस्येकडे दुर्लक्ष केल्यास किंवा वेदना सहन करून खेळत राहिल्यास स्थिती सहसा बिघडते. लवकर उपचार केल्यास लवकर बरे होण्यास आणि दीर्घकाळात चांगले परिणाम मिळण्यास मदत होते. योग्य उपचाराने बहुतेक रुग्णांमध्ये काही महिन्यांतच लक्षणीय सुधारणा दिसून येते.

तुमच्या कोपराच्या तपासणीसाठी अपॉइंटमेंट घेण्यासाठी मॅडिसन मेडिकलशी संपर्क साधा. आमचे विशेषज्ञ तुमच्या समस्येचे निदान करतील, उपचाराचे पर्याय समजावून सांगतील आणि तुमच्या वेदना दूर करून हाताची पूर्ण कार्यक्षमता परत मिळवण्यासाठी एक वैयक्तिक योजना तयार करतील. तुम्ही गोल्फ कोर्सवर परत येऊ पाहणारे गोल्फर असाल किंवा तुमच्या कामासाठी हाताची वेदनामुक्त कार्यक्षमता आवश्यक असणारी व्यक्ती असाल, आम्ही तुम्हाला मदत करण्यासाठी येथे आहोत.